Aardolie

Aardolie is ontstaan uit dode resten van planten en plankton op de zeebodem. In de loop der tijd kwamen grote hoeveelheden zand, grind en klei over deze laag dode organismen te liggen, aardlaag over aardlaag. Door de druk van deze aardlagen steeg de temperatuur in de laag met de dode organismen en ontstond via een ingewikkeld chemisch proces aardolie. Deze olie zit meestal in een zandsteenlaag tussen de zandkorrels, omringd door ondoordringbare aardlagen van bijvoorbeeld zout. De olie in Nederland bevindt zich voornamelijk in zandsteenlagen die tussen de zestig en de 120 miljoen jaar oud zijn.

Bij het opsporen van aardolie maakt de NAM gebruik van seismisch bodemonderzoek. Door kunstmatig trillingen op te wekken, kunnen geologen de verschillende aardlagen in de aardkorst in kaart brengen. Elke aardlaag weerkaatst de trillingen namelijk op een unieke manier. Met behulp van computers worden de gegevens van het onderzoek verwerkt tot een kaart van het landschap op drie kilometer diepte. Geologen analyseren de uitkomsten van het seismisch onderzoek en geven aan waar mogelijk aardolie te vinden is. Tot op heden is in Nederland aardolie gevonden in Zuidoost Drenthe (het Schoonebeek-veld), in de omgeving van Rotterdam en in de Noordzee-bodem.

Waar aardgas 'vanzelf' naar boven komt, moet aardolie meestal worden geholpen. Vroeger gebeurde dat met de karakteristieke ja-knikkers. Tegenwoordig zet de NAM hoogrendementspompen of een zogenaamde gaslift in. Bij deze laatste methode wordt onder in de productiebuis gas geïnjecteerd. De oliekolom wordt zo lichter en de olie stroomt makkelijker door de productiebuis naar boven.

De NAM levert de aardolie aan raffinaderijen van Shell en ExxonMobil in Pernis. Dit transport gebeurt per pijpleiding wat betreft de olievelden in de buurt van Rotterdam. Olie van het Schoonebeek-veld in Zuidoost Drenthe werd vroeger per trein getransporteerd naar Pernis en wordt nu bij de nieuwe oliewinning via een ondergrondse pijpleiding getransporteerd naar de raffinaderij in Lingen (Duitsland). In de raffinaderijen wordt de ruwe olie verwerkt tot bruikbare producten, zoals bitumen, smeerolie, stookolie, diesel, kerosine, benzine en LPG.

Van de olievelden in de omgeving van Rotterdam wordt verwacht dat zij nog tien tot twintig jaar in productie zullen blijven. In het Schoonebeek-veld zit nog veel olie; slechts een kwart van de voorraad is tot nu toe geproduceerd. Deze olie was echter te stroperig om economisch en milieuverantwoordelijk te kunnen produceren. Daarom is de productie uit dit veld enige jaren geleden stilgelegd. Door nieuwe, revolutionaire technieken is een hernieuwde start van de oliewinning in Schoonebeek nu weer mogelijk en kan tot medio 2036 zo’n 120 miljoen vaten aardolie worden gewonnen. Daarnaast liggen er op het Nederlandse deel van de Noordzee meerdere olievelden die mogelijk in de toekomst in productie kunnen worden genomen. En ook de speurtocht naar nieuwe olievelden, op land en op zee, blijft doorgaan.