Het De Wijk-veld tussen Hoogeveen en Meppel werd rond 1949 ontdekt. Het is daarmee één van de oudste aardgasvelden die de NAM in productie heeft. Sinds het begin van de winning is circa 14,5 miljard m³ aardgas vanuit dit aardgasveld gewonnen. Aardgas komt door de natuurlijke druk in een aardgasveld naar boven. Hoe meer aardgas uit het aardgasveld naar boven gehaald is, hoe lager de druk in het veld wordt en hoe moeilijker het aardgas naar boven komt. Op een gegeven moment kan er nagenoeg geen aardgas meer geproduceerd worden, dan spreken we van een ‘leeg’ veld. Vaak blijft er nog ongeveer tien procent aardgas in het veld achter dat niet meer te winnen is.
Op dit punt zijn we nu in het De Wijk-veld ook aanbeland. Vroeger bleef dit aardgas gewoon achter in het veld. Aangezien de NAM al zestig jaar in deze regio aardgas wint, zijn de samenstelling en de eigenschappen van de aardlagen goed bekend. Er is daarom ook geen aanvullend seismisch onderzoek nodig.
De NAM is van plan om met behulp van stikstof het resterende aardgas uit het De Wijk-aardgasveld te produceren.
De levensduur van dit aardgasveld zal hierdoor met ongeveer vijftien jaar worden verlengd. Extra aardgas uit dit veld – naar schatting
twee miljard m3 – betekent omgerekend energie voor alle Drentse huishoudens gedurende zes jaar. Eén van de oudste aardgasvelden wordt door stikstofinjectie één van de modernste aardgasvelden van Nederland.
Om meer aardgas uit het veld te winnen, wordt stikstof gebruikt. De stikstofmoleculen duwen de aardgasmoleculen ondergronds naar de productieputten. Het principe is vergelijkbaar met een biertender. Daarbij wordt stikstof gebruikt om ook het laatste biertje uit een vat te pompen.
Een deel van de geïnjecteerde stikstof mengt zich met het aardgas. Een ander deel blijft in het aardgasveld achter. De stikstof kan zonder problemen veilig in dat veld blijven. Net zoals het aardgas er al honderden miljoenen jaren in gezeten heeft.
Stikstof is een natuurlijk aardgas, zonder schadelijke gevolgen of risico’s voor mensen, bodem of milieu. De lucht die wij inademen bestaat voor zo’n tachtig procent uit stikstof. Stikstof reageert niet met andere stoffen en is niet explosief, brandbaar of giftig.
Het aardgas dat we thuis gebruiken bevat ongeveer veertien procent stikstof. Gasunie voegt deze stikstof toe om het aardgas gebruiksklaar te maken voor huishoudelijk gebruik. Als de NAM stikstof zal gaan gebruiken, hoeft er bovengronds door Gasunie minder aan toegevoegd te worden. Stikstof wordt in een veld geïnjecteerd. De stikstofmoleculen duwen de aardgasmoleculen naar de productieputten.
Verlengde aardgaswinning past in het kleine veldenbeleid van de Nederlandse overheid. Hierin is vastgesteld dat kleinere velden met voorrang moeten worden opgespoord en in productie gebracht. Hiermee kan het grote Groningen-aardgasveld zo lang mogelijk worden gespaard, zodat ook volgende generaties kunnen profiteren van de uitzonderlijke flexibiliteit van dit unieke aardgasveld. Nederland heeft één van de grootste aardgasvelden van Europa: het Groningen-aardgasveld. De NAM heeft ruim 175 aardgasvelden op land en op zee in productie.
Door extra leidingen wordt stikstof naar de injectieputten getransporteerd en via bestaande en nieuwe putten in het aardgasreservoir gepompt.
Stikstof verspreidt zich op grote diepte door het gesteente en duwt het aardgas als het ware uit de poriën van het zandsteen. Stikstof mengt zich niet met het aardgas in de poriën maar duwt de resterende voorraad naar een aardgaswinningsinstallatie.
Een deel van het stikstof blijft in het veld achter. De stikstof kan zonder problemen veilig in dat veld blijven. Net zoals het aardgas er al honderden miljoenen jaren in gezeten heeft. Het principe is vergelijkbaar met een biertender. Daarbij wordt stikstof gebruikt om het laatste biertje uit een vat te pompen.
Stikstof hoort al vele tientallen jaren bij de energiesector. Bedrijven als de NAM en Gasunie hebben veel ervaring met stikstof, bijvoorbeeld met het toevoegen ervan aan aardgas of om leidingen te conserveren. Elders in de wereld wordt stikstof al jaren toegepast om extra olie te winnen. Stikstofinjectie is in de energiewereld een gangbare technologie.
Een paar voorbeelden van dagelijkse toepassingen van stikstof:
- Medische toepassingen; voor bijvoorbeeld het verwijderen van wratten.
- Voeding, stikstof wordt gebruikt om verpakte voedingsmiddelen langer houdbaar te maken.
- Kunstmest, om gras sneller te later groeien.
- Gasunie gaat stikstof opslaan in een bestaande zoutcaverne dichtbij Winschoten. Deze caverne wordt momenteel nog gebruikt door AkzoNobel. De stikstof wordt daar opgeslagen, en zal, wanneer dat nodig is, worden gebruikt om te mengen met ‘hoogcalorisch’ aardgas. Door dit aardgas te mengen met stikstof wordt het geschikt gemaakt voor gebruik in Nederlandse huishoudens.
Momenteel wordt het aardgas uit het De Wijk-veld geproduceerd vanaf zeven aardgaswinningslocaties. Om het extra aardgas te winnen, wordt het aantal locaties uitgebreid naar tien. Op bestaande en nieuwe locaties worden extra putten geboord. Het zal in totaal gaan om ongeveer zeventien nieuwe putten, zowel injectie- productieputten. Door te klikken op overzichtskaart kunt u een kaart downloaden waarop alle activiteiten per locatie aangegeven worden.
De werkzaamheden zullen gespreid worden over meerdere jaren. Om het project te realiseren zijn vier stappen nodig:
- Huidige locaties gereed maken voor de verlenging van de aardgaswinning
- Aanleggen leidingen
- Aanleggen van drie nieuwe aardgaswinningslocaties
- Het plaatsen van een luchtscheidingsinstallatie
De NAM gaat met behulp van stikstof meer aardgas winnen. Om de stiksstof te produceren moet op één van de locaties een luchtscheidingsinstallatie geplaatst worden. De installatie scheidt de lucht in stikstof en zuurstof. Nadat de stikstof uit de lucht is gescheiden wordt deze in de luchtscheidingsinstallatie gecomprimeerd naar de gewenste transport- en injectiedruk. Het voornemen is om deinstallatie naast de huidige NAM-locatie De Wijk-20 te plaatsen. De installatie is zo’n 25 meter hoog en vier meter breed. In Nederland staan al tientallen van deze installaties. Gasunie heeft bijvoorbeeld dergelijke installatie in het Friese Kootstertille en het Overijsselse Ommen.
Het project is nog in de voorbereidingsfase. Begin 2011 zal de NAM een definitief besluit nemen over het project.
September 2010 - MER ingediend
1e kwartaal 2011- Start vergunningentraject
1e kwartaal 2011- Definitief besluit doorgang project
Begin 2012 - Voorgenomen start werkzaamheden, in fases
Terug naar het boven
Bodemdaling vindt in ons land al vele eeuwen plaats. Het wordt enerzijds veroorzaakt door natuurlijke processen zoals het inklinken van klei- en veenlagen door het gewicht van de lagen erboven. Anderzijds kan het een gevolg zijn van menselijk handelen, bijvoorbeeld door het verlagen van de grondwaterstand, inpoldering of door het winnen van delfstoffen zoals olie, aardgas en zout. Als de NAM in de regio Echten/Koekange vijftien jaar langer aardgas kan winnen zal dat meer bodemdaling tot gevolg hebben.
Bodemdaling vindt geleidelijk plaats en heeft het kenmerk van een platte schaal. De bestaande winning leidt tot circa tien centimeter bodemdaling in een platte schaal met een doorsnede van acht kilometer. De extra daling tot 2030 als gevolg van deze extra aardgaswinning is berekend op maximaal tien centimeter in het midden. De ervaring wijst uit dat dit geen schadelijke gevolgen voor natuur of gebouwen zal veroorzaken.
De NAM heeft al tientallen jaren ervaring met aardgaswinning. Deze ervaring wijst uit dat bodemdaling geen schadelijke gevolgen aan gebouwen zal veroorzaken. Met zeer nauwkeurige technieken wordt berekend wat voor effect de aardgaswinning op de bodem heeft. Indien u wel denkt dat er schade als gevolg van aardgaswinning opgetreden is kan de Technische Commissie Bodem Beweging ingeschakeld worden (TCBB). Deze onafhankelijke commissie kan door particulieren worden benaderd voor advies en beoordeling.
Op verzoek van de Tweede Kamer zijn de mogelijkheden onderzocht om een grootschalig C02 opslagproject in Noord-Nederland te realiseren. Naast energiebesparing en duurzame energie is CO2 opslag, in de overgang naar een volledig duurzame energievoorziening een noodzakelijk onderdeel van een effectief klimaatbeleid. CO2 opslag zou vanaf 2015 mogelijk kunnen zijn in Noord-Nederland, waarbij de gasvelden Boerakker (Gr), Eleveld (Dr.) en Sebaldeburen (Gr.) in beginsel het eerst in aanmerking komen voor CO2-afvang en opslag. Het zijn deze locaties waar het zinvol is om initiatiefnemers gedetailleerd onderzoek te laten starten naar geschiktheid en veiligheid voor een CO2 opslag-project. Definitieve besluiten zullen door het huidige kabinet worden gemaakt.
Naast de drie voorkeurslocaties voor CO2 opslag-project zijn er door de rijksoverheid in totaal negen gasvelden aangewezen die in beginsel geschikt zijn voor het opslaan van CO2. Het De Wijk-gasveld staat niet in deze lijst.
Twee miljard m3 aardgas, genoeg om alle Drentse huishoudens zes jaar lang van aardgas te voorzien.
Het importeren van aardgas is aanmerkelijk duurder dan het zelf produceren. Darom is het belangrijk dat de Nederlandse bodemschatten optimaal worden benut. Bovendien levert de aardgasproductie ook inkomsten op voor de Nederlandse overheid en dat betekent weer meer welvaart voor de Nederlandse bevolking.
Tot op heden is uit het De Wijk-aardgasveld 14,5 miljard m³ aardgas gewonnen. Per dag werd in het begin 3,5 miljoen m³ gewonnen, op het moment ca. 0,6 miljoen m³.
Aardgas zit in een harde zandsteenlaag, meestal op een diepte van enkele kilometers.
Er zijn ook aardgasvelden die minder diep zitten, bijvoorbeeld op een diepte van zo’n vijfhonderd meter. De gesteentelaag bestaat uit op elkaar geperste zandkorrels. Daartussen bevinden zich de microscopisch kleine ruimtes (poriën) waar het aardgas in zit.
350 miljoen jaar geleden was de aarde bedekt met grote oerwouden. Het plantaardige en dierlijke afval van die wouden heeft zich in miljoenen jarengevormd tot samengeperste aardlagen: steenkool.
Ongeveer honderd miljoen jaar geleden waren de druk en de temperatuur in de steenkool dusdanig opgelopen dat aardgas kon ontstaan. Dit aardgas kwam terecht in de poriën van het hoger gelegen zandsteen, een aardlaag op enkele kilometers diepte. Op een aantal plaatsen kon het aardgas niet ontsnappen doordat er een dikke, ondoordringbare zout- of kleilaag boven zit.
Als de benodigde vergunningen zijn verleend wordt een productielocatie aangelegd. Daarbij is van belang dat het wordt ingepast in het landschap. Soms wordt de locatie omgeven door een bomenrij en wordt daardoor aan het oog onttrokken. Op de locatie komt een kleine unit te staan. Deze productieinstallatie is ongeveer twee meter hoog een twee meter breed. Vanaf de winningslocatie wordt het aardgas vervoerd via bestaande ondergrondse leidingen naar de aardgasbehandelingsinstallatie bij Ten Arlo.
Op de huidige locaties en de drie nieuwe locaties van de NAM worden nieuwe putten geboord. Om de aardgashoudende laag te bereiken, moet per put zo’n twee weken worden geboord. Een boortoren is circa dertig meter hoog en is dag en nacht in bedrijf. De NAM doet er echter alles aan om overlast te beperken. Daarbij moet u denken aan maatregelen tegen geluidsoverlast en het afschermen van licht.
Aardgas gebruiken we om maaltijden te bereiden of om te douchen, maar ook om ons huis te verwarmen.
Een paar voorbeelden:
Van een kuub aardgas kun je vijf maaltijden voor vier personen bereiden en 22 minuten douchen. Tuinders gebruiken eveneens aardgas om hun kassen te verwarmen en zo zorgen zij dat er altijd tomaten, komkommers en bloemen te verkrijgen zijn.
Veiligheid is bij de NAM de hoogste prioriteit. Daarom staat bij de NAM veilige aardgaswinning hoog in het vaandel. Onder meer in het Milieu Effect Rapport (MER) zijn de scenario’s van proces-afwijkingen beschreven. Ook wordt beschreven hoe de NAM zich daar op voorbereidt.
De NAM heeft een goed getrainde calamiteitenorganisatie. Bovendien zijn er regelmatig oefeningen met overheidsinstanties zoals de gemeentebrandweer.
