Jump menu

Main content |  back to top

Ternaard-gasveld

NAM wint aardgas uit zo’n 175 kleine gasvelden in Nederland. Ten noorden van het dorp Ternaard in Noordoost Fryslân ligt één van deze kleine velden, het Ternaard-gasveld. NAM wil over enkele jaren aardgas gaan winnen uit dit gasveld. Het gasveld ligt op zo’n 3,5 kilometer diepte. Een klein deel van het gasveld ligt onder land, het grootste deel van het gasveld ligt onder de Waddenzee. Om het aardgas te kunnen winnen, wil NAM over enkele jaren een boring naar het Ternaard-gasveld uitvoeren vanaf de bestaande NAM-locatie bij Ternaard of vanaf een nieuwe locatie in de omgeving.

Gaswinning uit kleine velden

Het kleine velden beleid is een belangrijk begrip in de Nederlandse aardgaswinning. Dit beleid is in de jaren ’70 door de Nederlandse overheid opgesteld en heeft als doel om, naast de aardgasproductie uit het Groningen gasveld, het aardgas uit de 175 kleine velden in Nederland actief in te zetten. Hiermee wordt een substantiële bijdrage aan de energievoorziening in Nederland geleverd en is Nederland minder afhankelijk van buitenlandse energiebronnen. De kleine velden liggen op zee en ook op land zoals in Noord- en Zuid-Holland, Fryslân, Drenthe, Groningen en Overijssel.

Waarom aardgas?

Nederland werkt aan duurzame, veilige en betrouwbare energie tegen een zo’n laag mogelijke prijs. Op weg naar zo’n duurzame energiehuishouding hebben we aardgas als schoonste fossiele brandstof nodig. Zolang Nederland aardgas nodig heeft, draagt veilige gaswinning tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten in Nederland bij aan onze onafhankelijkheid op het gebied van energievoorziening.

Gaswinning in Fryslân

NAM wint al zo’n 30 jaar aardgas in deze omgeving. Het Ternaard veld is nog niet in productie. De omliggende velden in de omgeving zijn wel in productie.

NAM wint al zo’n 30 jaar aardgas in deze omgeving. Het Ternaard veld is nog niet in productie. De omliggende velden in de omgeving zijn wel in productie.

Sinds de jaren ‘70 zijn er in de provincie Fryslân tientallen relatief kleine gasvelden in ontwikkeling gebracht. Het grootste veld dat NAM in Fryslân heeft geproduceerd, is het veld in de gemeente Tytsjerksteradiel. Daar lag een veld met een volume van ca 40 miljardm3 aardgas. NAM heeft zo’n 30 locaties in de provincie Fryslân, met name aan de oostzijde van de provincie. Regelmatig worden boringen uitgevoerd om een nieuw veld in ontwikkeling te brengen. Zo zijn in de afgelopen tientallen jaren 35 boringen uitgevoerd in de gemeente Dongeradeel.

Waarom gaat NAM hier naar aardgas boren?

Aardgas is nog steeds erg belangrijk voor Nederland, zowel voor onze huishoudens en bedrijven als voor de Nederlandse staat. NAM wint aardgas uit zo'n 175 kleine gasvelden in Nederland. Deze velden zijn vaak honderden tot duizenden malen kleiner dan het Groningen-gasveld. Alle kleine velden samen zijn goed voor zo'n 30% van ons aardgas en daarmee zorgen ze voor een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse energievoorziening. Dagelijks is NAM actief om het aardgas uit deze kleine velden te produceren en nieuwe kleine velden te ontwikkelen.

Waar ligt het veld precies?

Ligging van het gasveld ten Noorden van Ternaard. Het veld bestaat uit verschillende blokken. Met de boring zal blok 3 worden aangeboord.

Ligging van het gasveld ten Noorden van Ternaard. Het veld bestaat uit verschillende blokken. Met de boring zal blok 3 worden aangeboord.

De tijdelijke boring

Een tijdelijke boortoren blijft circa 4 maand staan. Foto: NAM-locatie Engwierum.

Een tijdelijke boortoren blijft circa 4 maand staan. Foto: NAM-locatie Engwierum.

Voordat NAM het aardgas kan winnen, wordt een gasput geboord. NAM heeft zo’n 2000 boringen op land uitgevoerd. Voor een boring wordt eerst een productielocatie aangelegd waar NAM de boring uit kan voeren. Als blijkt dat het gas in voldoende volume, met voldoende druk aanwezig is en van goede kwaliteit, dan zal overgegaan worden tot de winning van het aardgas

Hoe?

Op een locatie wordt tijdelijk (ongeveer vier maanden) een mobiele (demontabele) boorinstallatie geplaatst. De boorinstallatie wordt voorzien van elektriciteit door middel van dieselgeneratoren of via het elektriciteitsnet.

Vanaf de locatie boort NAM gedevieerd (schuin) naar een punt onder de Waddenzee ca. 5 km ver. Dit punt ligt op een diepte van ongeveer 3400 meter onder NAP.

Ten behoeve van de boring wordt eerst een zogenaamde boorkelder aangelegd, waarna een stalen buis van circa tachtig meter (de 'stove-pipe') de grond in wordt geheid. Vanaf hier zal de mobiele boorinstallatie het boorgat realiseren. Hiervoor wordt een holle boorstang gebruikt met een beitel die het gesteente tot gruis vermaalt. Het boorgat wordt verbuisd met stalen bekledingsbuizen (‘casings’). Het aanwezige gas wordt onderzocht om te bepalen of het winbaar is (productietesten).

Tijdens de winningsfase stroomt het gas vanuit het gasveld naar de productielocatie. Van de productielocatie wordt een nieuwe pijpleiding aangelegd naar de productielocatie Moddergat. Het gas wordt vervolgens via de productielocatie Moddergat naar de gasbehandelingslocatie Anjum getransporteerd. Daar wordt het gas geschikt gemaakt voor transport naar de afnemer.

Als er voldoende gas wordt aangtroffen, wordt een compact unit geplaatst om het gas te winnen.   Afhankelijk van de hoeveelheid aardgas blijft zo’n unit zo’n 10-20 jaar staan.

Als er voldoende gas wordt aangtroffen, wordt een compact unit geplaatst om het gas te winnen. Afhankelijk van de hoeveelheid aardgas blijft zo’n unit zo’n 10-20 jaar staan.

Gaswinning onder de Waddenzee

De Nederlandse overheid ziet aardgas als belangrijke energiebron in de overgang naar meer duurzame energiebronnen. Het kleine veldenbeleid speelt daarbij een belangrijke rol. Onder de Waddenzee ligt een relatief grote hoeveelheid gas (naar schatting 200 miljard m3) in meerdere kleine gasvelden, verspreid over een groot oppervlak. Hiermee kunnen alle huishoudens van Nederland 10 jaar worden voorzien van aardgas. Gaswinning uit kleine velden onder de Waddenzee levert daarmee een substantiële bijdrage aan de energievoorziening van Nederland. Het betreft een bijzonder en kwetsbaar gebied, waarvoor strikte voorwaarden en regels worden gesteld als het gaat om gaswinning, zoals vastgelegd in de Structuurvisie Waddenzee en in de verschillende vigerende vergunningen voor bestaande gaswinning. NAM wint sinds 2007 aardgas onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. Voor deze winningen is destijds een MER opgesteld en jaarlijks worden de effecten gemonitord. De uitkomsten en randvoorwaarden daaruit vormen input voor het MER Boring en gaswinning Ternaard.

Een belangrijke voorwaarde is dat gewerkt wordt volgens het ‘hand aan de kraan’- principe. Volgens dit principe wordt niet meer bodemdaling veroorzaakt dan de Waddenzee op een natuurlijke manier kan opvangen. NAM monitort in samenwerking met externe partijen of de bodemdaling inderdaad opgevangen kan worden door de Waddenzee. Als dat niet het geval is, wordt de productie verminderd, zodat de bodemdaling als gevolg van gaswinning niet te snel gaat. Een andere voorwaarde die het kabinet stelt is dat er geen productieplatforms in de Waddenzee zelf mogen staan.

Uit de gaswinning die al decennialang bij Ameland plaatsvindt, blijkt dat de Waddenzee de bodemdaling tot op heden op natuurlijke wijze compenseert. In de praktijk ontstaat er geen bodemdaling aan het waddenoppervlak. Om eventuele onvoorziene effecten te signaleren, is uitgebreide monitoring ontwikkeld in de vorm van een winningsplan, een meetplan en een monitoringsplan. NAM rapporteert jaarlijks over de bodemdaling van de vaste ondergrond, de waterhuishouding, de mate van opslibbing en de stand van de flora en fauna. De minister van EZ besluit uiteindelijk of de gaswinning voortgezet mag worden.

Aardbevingen

Gaswinning kan in sommige gevallen tot aardbevingen leiden, wat mogelijk weer kan leiden tot schade aan gebouwen of gevaar voor de veiligheid. In het algemeen is de kans op aardbevingen bij de kleine gasvelden laag. In de afgelopen vijftig jaar dat NAM aardgas wint in Fryslân, zijn er geen voelbare bevingen veroorzaakt door gaswinning in deze provincie. In het op te stellen milieueffectrapport zal specifiek aandacht worden geschonken aan dit onderwerp voor de winning van het Ternaard gasveld, mede vanwege de maatschappelijke onrust die er momenteel is rondom aardbevingen in Groningen.

Wat wordt onderzocht in MER?

Met een MER worden mogelijke milieueffecten op leefomgevingskwaliteit, gezondheid, landschap, natuur, bodem en water in beeld gebracht. De uitkomsten worden betrokken bij de besluitvorming rond eventuele gaswinning in Ternaard.

Coördinatie van besluitvorming vanuit de Rijksoverheid

Op de besluitvorming over gaswinning Ternaard is de rijkscoördinatieregeling (RCR) van toepassing. Dit betekent dat de winningslocatie en de benodigde pijpleiding worden vastgelegd in een inpassingsplan dat wordt vastgesteld door de Ministers van Economische Zaken en van Infrastructuur en Milieu. Het inpassingsplan wordt voorbereid in één gecoördineerde procedure samen met een aantal andere vergunningen en ontheffingen. De Minister van Economische Zaken coördineert de procedure.

Planning werkzaamheden

Planning op hoofdlijnen:

  • 2016 - 2017 Rijkscoördinatieregeling inclusief vergunningen en milieu effect rapportage;
  • 2018 Boring naar gasveld gedurende circa vier maanden;
  • 2019 Aanleg leiding naar Moddergat gedurende half jaar;
  • 2019 Plaatsing compacte winningsunit en start productie;
  • Continue: Overleg met alle betrokkenen.

Contact

Heeft u een vraag over het Ternaard project? Vul dan het contactformulier in. Wij geven u zo spoedig mogelijk antwoord.

Bent u journalist en heeft u een vraag? Kijk dan op de pagina voor de pers.