Om de dikke olie meer vloeibaar te maken gebruikt NAM stoom in de diepe ondergrond. Dit wordt gemaakt van gezuiverd rioolwater uit een speciaal voor dat doel gebouwde waterfabriek in Emmen. Bij het oppompen van de vloeibare olie komt ook water mee naar boven dat uit de olie moet worden gehaald. Het bestaat uit de gecondenseerde stoom, maar ook uit water dat al aanwezig is in de diepe ondergrond.

Dit zogeheten formatiewater bevat veel zouten en zeer kleine hoeveelheden koolwaterstoffen en aromaten. Dit zijn stoffen die vaste verbindingen vormen met water en daardoor zeer moeilijk zijn af te scheiden. Het productiewater bevat ook stoffen die NAM gebruikt om de oliewinningsinstallaties te beschermen.

Uit de uitgebreide Milieu Effect Rapportage (MER) is gebleken dat het schoonmaken van het productiewater zeer veel energie zou gaan kosten en ook een afvalberg van zout opleveren die weer verwerkt moet worden met alle milieugevolgen van dien. Het injecteren van productiewater in lege gasvelden bleek de milieuvriendelijkste manier van afvoeren.

Het productiewater heeft nagenoeg dezelfde samenstelling als het water dat van nature al voorkomt in de diepe ondergrond van de lege gasvelden. NAM injecteert het water dus terug in de diepe ondergrond, maar op een andere locatie.

Wat zit er in het water uit Schoonebeek?

  • Het productiewater dat NAM in Twente injecteert, bestaat uit verschillende delen. Een groot deel van het water komt bij de oliewinning mee naar boven en heeft miljoenen jaren onder de grond gezeten. Dit water bevat veel mineralen, wat zware metalen en zwavelverbindingen en is veel zouter dan wat wij gewend zijn. Een ander deel is zuiver water, dat NAM in Schoonebeek in de grond inbrengt om de olie te verwarmen om het dunner en gemakkelijker winbaar te maken.
  • Ook zitten er in het productiewater wat reststoffen, zoals minuscuul kleine oliedeeltjes. De NAM haalt in de oliebehandelingsinstallatie in Schoonebeek zoveel mogelijk olie uit het gewonnen olie-watermengsel. Immers, de olie is kostbaar dus het loont om hier zorgvuldig in te zijn. Maar water dat al miljoenen jaren met olie in contact is geweest, kun je nooit geschikt maken voor gebruik in ons bovengrondse ecosysteem op land. Vergelijk het met de situatie in het Midden Oosten waar genoeg energiebronnen zijn en uit zeewater zoet water wordt gewonnen. Dit is een zeer energieintensief en duur proces.
  • Verder bevat het productiewater mijnbouwhulpstoffen in zeer lage concentraties die we gebruiken bij de winning en behandeling van olie. Hierbij gaat het om beschermingsmiddelen voor de olie-installaties, bijvoorbeeld anti-corrosiemiddelen.
  • Het productiewater is niet afkomstig van nieuwe olieboringen maar komt vrij uit het winningsproces waarbij het water wordt gescheiden van de olie.
  • De injectie van het productiewater in ondergrondse opslag is in de Milieu Effect Rapportage (MER) aangegeven als de meest wenselijke oplossing. De gasvelden waar het water in wordt opgeslagen, zijn – dankzij de afsluitende lagen – al miljoenen jaren een beproefde opslagplaats geweest.

Leidt de injectie van water tot aardbevingen? In het buitenland schijnt dat wel zo te zijn.

In de oude gasvelden waarin wij water injecteren in het poreuze gesteente is de situatie duidelijk anders dan in het buitenland, waar soms water onder druk die hoger is dan de oorspronkelijke gesteentedruk de ondergrond in wordt gepompt:

  • De diepe ondergrond in Nederland verschilt van die in het buitenland.
  • De vloeistofdruk in het poreuze gesteente in oude gasvelden is lager omdat het gas er al uit is.
  • Het water gaat op een veel lagere druk het oude gasveld in, zodat het zich op een geleidelijke manier kan verspreiden en geen scheuren ontstaan. NAM controleert continu of de waterdruk laag genoeg is. De betreffende vergunningen schrijven voor dat de maximale reservoirdruk tijdens en na waterinjectie de originele (gas)reservoirdruk niet te boven mag gaan.

Metingen door het KNMI hebben nog nooit trillingen geconstateerd in Twente, ook niet in de tijd dat NAM daar gas won. NAM acht de kans op aardbevingen daarom onwaarschijnlijk. In de Milieu Effect Rapportage (MER) is ook aandacht besteed aan het risico op aardbevingen: “De beoogde injectiereservoirs in Twente zijn echter niet eerder seismisch actief geweest. Door de oorspronkelijke reservoirdruk niet te overschrijden, worden dan ook geen trillingen als gevolg van waterinjectie verwacht”.

Nog meer informatie is te vinden elders op onze website en op de website van SodM.

NAM

  1. Alles over waterinjectie
  2. Laatste gegevens over het water, inclusief de exacte samenstelling
  3. Alle rapportages vanaf 2014

SodM

  1. Waterinjectie: injecteren van productiewater